آداب و رسوم چهارشنبه سوری از گذشته تا کنون

سلام دوستان و همراهان همیشگی آقای تولد امیدوارم که روز های پایانی سال رو به خوبی سپری کنید و طوری برنامه ریزی کنید که به همه کارهاتون برسید در کنار تمام خوشی ها و زیبایی هایی که سال نو با خودش برای ما میاره دغدغه هایی برای والدین هم به همراه داره به این دلیل که یکی از جشن های آئینی ما که چهارشنبه سوری هست نزدیک سال نو برگزار میشه و با تمام زیبایی هایی که در گذشته  داشته اکنون به دلیل استفاده از لوازم آتش بازی پر خطر به  یکی از دردسر ساز ترین روزها برای خانواده ها تبدیل شده . با این که این روز از جشن های سنتی ماست و باید به صورت جمعی برگزار شود به دلیل خطر آفرین بودن این روز هم خانواده و هم سیاست های کلی در جهت در خانه نگه داشتن افراد است. یکی از روزهایی که جذاب ترین و به روز ترین فیلم ها و انیمیشن ها از صدا و سیما پخش می شود تا کودکان و نوجوانان در این شب به بیرون از خانه نروند.

در این روز حوادث دلخراشی که برای عابرانی که حتی در مراسمات شرکت نداشته اند اتفاق افتاده است که از تلوزیون پخش می شود به همین دلیل بسیاری در خانه ماندن را به در خیابان و محیط پر خطر بودن ترجیح می دهند. این در حالی است که یکی از اهداف اینگونه مراسمات دور هم جمع کردن افراد بوده است می توان با کنترل کردن لوازم آتش بازی و استفاده از لوازم آتش بازی و نور افشانی بی خطری که توسط وزارت دفاع مجاز اعلام شده است این شب را هم خاطره انگیز و هم بی خطر سپری نمود. برخی از این لوازم آتش بازی شامل موارد زیر است .

انواع آبشار آتش بازی مانند توسکا ، رز ، اطلس و غیره ، انواع کهکشان آتش بازی ، انواع چلچله آتش بازی ، آبشار سرد ، دود رنگی و غیره لیست کامل لوازم آتش بازی بی خطر را می توانید در مقاله آقای تولد نمایندگی ناریه سپهر و نارگستر مطالعه کنید.

چهارشنبه آخر سال

 

تاریخچه چهارشنبه سوری :

در مورد تاریخچه چهارشنبه سوری عقاید مختلفی وجود داره ، درسته که ما چهارشنبه اخر هر سال رو به عنوان چهارشنبه سوری میشناسیم اما در گذشته های خیلی دور این مراسم شکل و زمان دیگه ای داشته و به مرور به شکل امروزی در اومده . این باور وجود داشت که به علت اینکه آتش یکی از عناصر مهم در بین آئین زردشت بوده خواستگاه چهارشنبه سوری به زمان زردشتیان بر می گردد اما طبق کتب تاریخی در دوره ای که دین مردم ایران زردشت بوده است هر کدام از روز های ماه دارای یک نام بوده اند و هفته وجود نداشته است. بنابراین روز چهارشنبه ای نبوده که این روز جشن گرفته شود. از طرفی آتش یکی از عناصر مقدس در میان زردشتیان بوده است بنابراین پریدن از روی آتش یک نوع بی احترامی به حساب می امده است و نمی توان خاستگاه این جشن آئینی را مربوط به این دوره دانست. برخی چهارشنبه سوری را برگرفته از نجات سیاوش از آتش سودابه می دانند. و این مراسم را یاد بودی از این واقعه می دانند. برخی هم آن را یکی از امور خانه تکانی پیش از عید می دانند زیرا در نزدیکی سال نو لوازم و اسباب و اثاثیه های قدیمی را بیرون ریخته و آن را به روش سوزاندن از بین می بردند. به دلیل مراسم کوزه شکاندن این احتمال هم قوی است . البته برخی اعتقاد به نحوست چهار شنبه دارند و به این ترتیب چهارشنبه آخر سال را به این گونه برگزار می کنند.

 

مراسمات آئینی چهارشنبه سوری :

پریدن از روی آتش :

همان طور که گفته شد آتش یکی از عناصر طبیعی متبرک در بین مردمان ایران باستان بوده است و آتش مظهر پاکی و طهارت بوده است. پریدن از روی آتش از این جهت انجام می شود که رخوت و سستی ای حاصل از زمستان سرد از بدن انسان خارج شود و برای سال جدید آماده شوند.

مراسم کوزه شکنی :

همان طور گه گفتیم برخی بر این باورند که چهارشنبه سوری تنها یکی از مراسمات پاکسازی منزل از زباله ها بوده که به مرور زمان به این شکل در آمده است و کوزه شکنی هم که به منظور شکستن کوزه های لب پریده انجام میشده است به همین منظور و برای پاکسازی منزل انجام میشده است. اما بعد ها به فراخور فرهنگ هر خطه  چیزی داخل کوزه می ریختند مانند ذغال و سکه و نمک و ان را دور سر افراد خانواده می چرخاندند تا بلاها از سرافراد خانه دور شود و سپس آن را از ارتفاع به  پایین می انداختند.

قاشق زنی :

قاشق زنی هم یکی از مراسم های ویژه چهارشنبه سوری است که البته در سه شنبه آخر ماه مبارک رمضان هم انجام میشده است . خانم ها چادر به سر میکردند پشت در خانه ها می رفتند،  قابلمه به دست می گرفتند و با یک قاشق روی قابلمه می زدند و به این ترتیب از صاحبخانه آجیل و سایر خوراکی ها را در یافت می کردند اما اخیرا پسرها چادر به سر می کنند و جای خانم ها این کار را می کنند.

گوش نشینی :

گوش نشینی یا فال گوش ایستادن یکی از مراسمات چهارشنبه سوری است این مراسم اینگونه است که دختران جوان که علاقه مند به ازدواج بودند یا خانم های شوق زیارت داشتند در گذرگاه های اصلی شهر پشت دیوار می ایستادند و به سخنان رهگذران گوش می دادند اگر مفهوم این گفتگوها شیرین و دلپذیر و از خوشی ها بود به آرزوی خود می رسیدند و اگه بر عکس این صحبت ها مفهوم خوبی نداشت به این معنی بود که دراین سال هم به خواسته خود نخواهند رسید.

 

شال اندازی :

از دیگر مراسمات چهارشنبه سوری که قدمت بیشتری دارد و اکنون به ندرت اجرا می شود شال انداختن و گرفتن هدیه از صاحبخانه است همان طور که در تصویر می بینید بچه با انداختن چادر یا شال از پشت بام خانه ها یا پلکان از صاحبخانه درخواست هدیه می کردند صاحبخانه با دیدن شال چیزی مانند سکه ، کشمش ، آجیل ، نان و میوه به چادر می بست و آن را تکان می داد تا بچه ها متوجه شده و آن را به بالا کشیده هدیه خود را دریافت کنند. هر یک از موارد ذکر شده نماد چیزی بود و به آن برای احوالات سال  جدید خود تفال می زدند.

 

برگشت به بالا